ZE SMAKIEM. Majeranek, kołdunowe ziele, lebiodka majoran

2021-11-27 6:41:47

Ojczyzną majeranku jest Bliski Wschód, ale rośnie też obficie na obszarach śródziemnomorskich. W Polsce zioło to jest uprawiane na plantacjach i w ogródkach działkowych. U nas jest to roślina jednoroczna, najlepiej plonuje na stanowiskach nasłonecznionych i osłoniętych od wiatru. Szkodzi jej nadmiar wody i susza

Jadwiga Wołynik
j.wolynik@tio.com.pl

Jest to roślina nie tylko o wyjątkowych walorach podnoszących smaki potrawom mięsnym (drób, dziczyzna, wołowina, wieprzowina, baranina), ale też daniom z roślin strączkowych i kapustnych, jest to też roślina lecznicza. Ma właściwości żółciopędne, wiatropędne, ściągające, przeciwrakowe, przeciwzapalne oraz przeciwbólowe, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybiczne, przeciwwirusowe, rozgrzewające i redukuje obrzęki.

W  Polsce w stanie dzikim nie występuje. Krzak w naszym klimacie osiąga ok. 30cm wysokości. W uprawie spotykamy dwie odmiany: francuską o żywo zielonej barwie i delikatnych ulistnionych łodygach oraz niemiecką o liściach szarawych od pokrywających je włosków. Kwiaty są białe z dodatkiem lekkiego różu i fioletu. Kwitnie od lipca do września. Surowcem zielarskim jest ziele majeranku (majeranek otarty), bez łodyg. Najlepszy zbiór będzie, jeśli zbierzemy pędy przed kwitnieniem, po utworzeniu pączków kwiatowych. Ścinamy majeranek w pogodne dni, ucinając pęd ok. 10 cm nad ziemią. Zebrane pędy suszymy w temperaturze nie większej jak 35 stopni, rozłożone na papierze, sitach lub płótnie w suchym i przewiewnym miejscu. Możemy też związać kilkanaście pędów razem i po związaniu suszyć w pozycji kwiatami do dołu. Po wyschnięciu ziele powinno zachować szarozieloną barwę, a przy roztarciu wydzielać charakterystyczny korzenny zapach. Najważniejszą substancją czynną w naszym zielu jest olejek eteryczny. Ten surowiec zielarski zawiera też flawonoidy, garbniki, gorycze, kwasy organiczne, potas, żelazo, wapń, cynk, magnez, fosfor, mangan, witaminy:

C – silny antyoksydant,
A – która odpowiada za proces prawidłowego widzenia, stan skóry, włosów i paznokci,
B1 i B2 – ważnych dla serca, mięśni oraz całego układu nerwowego.

Napar z ziela pomaga zredukować ból gardła. Należy płukać jamę ustną już na początku infekcji. Olejki eteryczne wpływają na złagodzenie kaszlu. Wykazują działanie wykrztuśne, dzięki czemu pozwalają usunąć wydzielinę z dróg oddechowych. Udrażniają górne drogi oddechowe, dobrze sprawdzają się podczas kataru.

Aby oczyścić zatkany nos, warto użyć maści majerankowej. Wystarczy posmarować skórę pod nosem.
Jak spożywać majeranek? Najprościej w postaci naparu. W przypadku niedrożności górnych dróg oddechowych, bardzo pomocne będą inhalacje. Parujący płyn pomoże udrożnić nos i ułatwi oddychanie.

I jeszcze wiadomość dla diabetyków. Majeranek mielony, zalecany jest w terapii cukrzycy typu II. Działa podobnie do leków przeciwcukrzycowych. Obniża poziom glukozy we krwi.

Jest to zioło wpływające na normalizację masy ciała. Jeśli będzie stosowany regularnie, to przyspieszy procesy metaboliczne, dzięki czemu organizm łatwiej usuwa zbędną tkankę tłuszczową. Pobudza wtedy ruchy perystaltyczne jelit, co z kolei pomaga regulować wypróżnienia.

Zioło ma też działanie odwadniające, reguluje gospodarkę wodną, z powodzeniem zapobiega gromadzeniu się zbędnej wody w ciele (zwłaszcza nóg).

Spożywanie suszonego majeranku wykazuje bardzo silne i skuteczne działanie przeciw utleniające, zapobiega też tworzeniu się stanów zapalnych w organizmie, a to z kolei zmniejsza ryzyko powstawaniu wszelkich infekcji.

Alkoholowy roztwór majeranku ma zdolności niszczenia komórek rakowych, zwłaszcza w przypadku raka wątroby, piersi i jajnika.

Zioła to bardzo ważny element zbilansowanej diety, a majeranek jest smacznym uzupełnieniem codziennych posiłków, wzbogaca ich smak, dostarcza wielu cennych składników biologicznie czynnych tak bardzo nam potrzebnych. Można nim nawet zastąpić sól w diecie niskosodowej.

Ziele majeranku nie ma negatywnego działania na organizm, wyjątek to osoby uczulone, kobiety w ciąży i karmiące, które szczególnie są wrażliwe na skład diety i równowagę w jej składnikach.

Majeranek ze strony leczniczej jest mało znany, doceniamy przede wszystkim jego wartość kulinarną. Bez majeranku przecież nie byłoby tradycyjnych polskich zup, grochówki, żuru czy flaków. Zioło to pozwala też przedłużyć świeżość mięs i kiełbas.

Bez majeranku nie byłoby specjału typowo polskiego, czyli smalczyku z jabłkiem i majerankiem, który to świetnie smakuje na razowym chlebie, posypany grubo zmielonym pieprzem z odrobiną soli i do tego kiszonym ogórkiem. Uczta dla podniebienia, zwłaszcza w okresie jesienno – zimowym.
A oto przepis na smalczyk.
● 4 jabłka, najlepiej szara reneta,
● 3 łyżki majeranku,
● 1 kg słoniny, może być podgardle, smalczyk będzie delikatniejszy,

Tłuszcz kroimy w  drobną kostkę i wolno wytapiamy w garnku. Pod koniec wytapiania, dodajemy obrane i pokrojone w kosteczkę jabłka oraz zioła. Smalczyk wlewamy do słoików.
Jabłka pieczone z majerankiem.
● kilka jabłek, najlepsze są Renety,
● majeranek.

Jabłka kroimy na połówki, wydrążamy gniazda nasienne. W miejsce gniazd sypiemy majeranek. Składamy połówki jabłka, owijamy szczelnie folią. Pieczemy do miękkości w 180 stopniach, czyli około 40 minut. Podajemy do pieczonej gęsi lub kaczki, ewentualnie smażonej wątróbki.
Domowa wędlina z majerankiem
● 1-1,5 kg schabu wieprzowego, najlepiej z tłuszczykiem
● mała główka czosnku (5-6 ząbków)
● pół łyżeczki pieprzu
● 4-5 łyżek otartego majeranku
● troszkę oleju do obsmażenia
● 2-3 łyżeczki soli

Czosnek siekamy i rozcieramy z solą oraz pieprzem, następnie nacieramy nim umyty i osuszony ręcznikiem papierowym schab. Obsypujemy cały schab majerankiem. Dla zachowania owalnego kształtu, schab można obwiązać sznurkiem. Mięso owijamy folią i wkładamy na co najmniej pół dnia do lodówki aby przyprawy je zamarynowały. Na 2-3 łyżkach oleju obsmażamy schab z każdej strony, by go zrumienić. Następnie owijamy w folię aluminiową i wkładamy do szklanego pojemnika żaroodpornego z pokrywą i pieczemy około jednej godziny w 160 stopniach. Wędlinę kroimy po ostygnięciu. Taka wędlina świetnie smakuje z chrzanem lub dżemem z żurawiny.

J.W.

Komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *